KAZEİNSİZ-GLÜTENSİZ
DİYET
·
Otistik hastaların
en az %85’inin sindirim fonksiyonları ağır metal ve diğer toksinlere bağlı
olarak bozulmuştur.
·
Bu nedenle kazein
(süt pıhtısı, peynir, yoğurdun susuz bölümü), glüten (buğday proteini)
ve soya protein yapısındaki büyük
moleküller sindirilerek en küçük birimleri olan amino asitlere parçalanamazlar
ve bu şekilde kana geçerek bağışıklık sistemi ve beyinin işleyiş tarzını
bozarlar.
·
Bu gıdaların
sindirilmemiş protein paçaları kana geçtiklerinde morfin etkisi
göstererek (vücutta az miktarda üretilen serbest morfin miktarını artırırlar.
·
Bu dış morfin
bileşikleri (ekzorfin) nerdeyse bütün otistiklerde görülen göz teması
kaybı ve öğrenme becerisinde azalma, hiperaktivite, sterotipik hareketler ve
self-mütilasyon (kendine zarar verme) gibi belirtilerin oluşumunda büyük pay
sahibidirler.
·
Diyet ile bu
morfinlerin kan düzeyi azalmakta ve klinik bulgular da aynı oranda
hafiflemektedir. Otistik hastaların üçte ikisikazeinsiz-glütensiz diyetten
fayda görmektedir.
·
Glüten/kazeini
birdenbire kesmek yoksunluk sendromuna yol açabilir (morfin bağımlılığı
gibi). Zaten otistiklerin birçoğunda glütenli (buğday unundan yapılmış) ve
/veya kazeinli (sütten yapılmış) gıdalara aşırı bir düşkünlük vardır.
·
Düşkünlük
olanlarda diyetin etkisi çok daha barizdir.
·
Yoksunluk
belirtileri oluşabileceğinden iki diyete aynı anda başlamak doğru değildir. İlk önce diyetten kazein çıkartılır.
Diyet genellikle iki hafta içinde olumlu etkisini gösterir. Kazeinin vücuttan
tam olarak temizlenmesi ise 1-2 yılı alır.
·
İnek ve koyun sütü ve ürünleri
(yoğurt, kefir, peynir vb.) tüketilmemelidir.
·
Tereyağı, kaymak
yenilebilir.
·
Kazein alerjisi
olmayanlar klasik usulle yapılmış yoğurt, peynir ve kefir tüketebilir. Kefir,
yoğurt suyu ve lor peynirinde kazein son derece düşüktür. İçerdiği kazein ise
büyük ölçüde probiyotiklerin ürettikleri enzimlerle parçalanmıştır.
·
İnek ve koyun
sütünde A1 tipi kazein vardır ve bu kazein kazomorfine dönüşür. Oysa insan, at,
deve ve keçi sütünde A2 tipi kazein vardır ve böyle bir dönüşüm daha az
olmaktadır. Ama mümkünse başlangıçta bu sütler de tüketilmemelidir.
·
Glütensiz diyete
kazein diyetinden 2-4 hafta sonra yavaş yavaş başlanır. Glütenin diyetten
çıkartılması 1-3 ay içinde tamamlanmalıdır. Glütensiz diyetin etkisi geç
başlar; en erken üç ayda görülür ve vücuttan tam olarak temizlenmesi de 1-2
yılı alır.
·
Glütensiz diyeti
uygulamak zordur. Çünkü unlu mamuller dışında birçok hazır gıda içinde gizli
bir şekilde bulunur.
·
Otistikler glüten
içeren buğday, çavdar ve yulaf gibi tahıllar ve bunlardan yapılan mamuller
(ekmek, kek, kurabiye, bulgur, makarna, erişte, şehriye, tarhana, un çorbaları)
tüketilmemelidir.
·
Mısır, karabuğday
ve pirinç ve glütensiz undan yapılan mamuller ise serbesttir. Genetiği
değiştirilmiş mısır yenmemelidir.
·
Ekşi mayadan
yapılan tam buğdaydan yapılan köy ekmeği düşük glütenlidir.
·
Pirinç, glütensiz
un ve mısır da aşırı tüketilmemelidir; hızlı emilen şeker miktarları yüksek
olduğu için insülin direncini arttırarak çağımızın gizli vebası denilen
metabolik sendroma sebep olurlar.
·
İstanbul Halk
Ekmek çok ucuz fiyata glütensiz ekmek, un ve kurabiye satmaktadır. Ayrıca büyük
marketlerde yurt dışından getirtilen makarna ve şehriye gibi ürünler de
mevcuttur.
·
Gıda alerji
testleri(IgG4 tipi York, ImmuPro vb)
negatif çıksa bile diyet yararlı olabilir.
·
Süt, buğday,
yulaf, çavdar ve soya gibi gıdaların diyetten çıkarılmasının hiçbir zararı
(vitamin, mineral eksikliği) olmadığı gibi bir yığın yararı da vardır.
Glütensiz-kazeinsiz diyete nasıl başlanmalı?
Glüten ve kazein diyetten
çıkartıldığında istenmeyen yoksunluk belirtileri olabileceğinde her iki diyete
aynı anda başlanmaz. Biz Önce kazeinsiz diyete başlanır. Diyetin başında inek,
manda ve koyun sütü kesilir. Bunların yerine daha az kazeinomorfin içerdiğinden
önce keçi sütünden yapılmış, yoğurt, kefir ve peynir gibi fermente ürünleri
verilir. (Sütü, süt olarak hiçbir çocuğa önermiyoruz). 3-4 hafta içinde keçi
sütü ürünleri yavaş yavaş azaltılarak kesilir. Diyet genellikle üç-dört hafta
içinde olumlu etkisini gösterir. Kazeinin vücuttan tam olarak temizlenmesi ise
1-2 yılı alır.
Glütensiz diyete daha az
glüten içeren ekşi hamur ekmeği ile başlanır. Bu arada yemeklere un konulacaksa
glütensiz unu kullanılır. 1-2 ay içinde ekşi hamur ekmeğini yavaş yavaş
azaltılarak kesilir ve tamamen glütensiz ekmeğe geçilir. Diyetin olumlu etkileri birkaç ay içinde görülmeye başlar.
Yoksunluk belirtileri kazeindeki kadar ağır olmaz. Kandaki glüten
moleküllerinin temizlenmesi de yaklaşık iki yıl kadar sürerr.
Glütensiz-kazeinsiz diyet ne zaman kesilir?
İdeali iki yıldır. Ama en az
bir yıl uygulanmalıdır. Önce kazeinsiz diyet bozulur. Ama bu sırada uykusuzluk,
kızgınlık, aşırı endişe, yorgunluk, gece ve gündüz terlemeleri, aşırı
hareketlilik, kabızlık, ya da ishal, sızlanan, mide sorunları, algılamada
bozukluk gibi otistik davranışlarda geri dönüşler ortaya çıkarsa diyete yeniden
başlanır ve birkaç ay sonra tekrar bir deneme yapılır. Daha sonra da aynı
şekilde glütensiz diyet bozulur.
SÜT NİÇİN KEMİKLERİMİZ İÇİN İYİ BİR KALSİYUM KAYNAĞI
DEĞİLDİR?
·
Çocuklarına
kazeinsiz diyet uygulayan ebeveynler çocuklarında kalsiyum eksikliği
olacağından endişe ederlerse de bu doğru değildir. Mesela Çinliler ve Japonlar
süt ve süt ürünü tüketmezler ama kemik erimesinin en az görüldüğü
coğrafyalardır.
·
Sütte kalsiyum
yüksektir (120-130 mg/dL), fakat kalsiyum/fosfor oranı 1:1 gibi yüksek
olduğu için iyi emilmez
·
Anne sütünde 2:1
olduğu için kalsiyum içeriği düşük bile (30 mg/100 mL) olsa emilimi mükemmeldir
ve kalsiyum eksikliğine neden olmaz.
·
Süt ve süt
ürünlerindeki kalsiyum/magnezyum oranı yaklaşık 8:1 ile 12:1 arasında
değişir.Normalde kalsiyum/magnezyum oranının 2:1’den fazla olmaması gerekir.
Birçok yeşil yapraklı sebzede fakat kalsiyum/fosfor ve kalsiyum/magnezyum
oranları oldukça uygundur Bkz. Konu 10, Tablo 4).
ETLER
·
Yağsız olmamalı, fazla pişirilmemelidir (kızartma değil,
ızgara).
·
Kırmızı et (tercihen yemlenen değil, otlayan hayvan eti), klasik
sucuk, kavurma, pastırma vb. serbesttir. Katkı maddelerinden dolayı salam-sosis
tercih edilmemelidir.
·
İddia edilenin
aksine kırmızı et yemek koroner kalp hastalığına neden olmaz.
·
Etin az yenmesi
B12 vitamini, karnitin, koenzim Q10 ve bazı esansiyelamino asit eksikliklerine
yol açabilir. Bu eksiklikler başka organlarınız gibi kalbinize de zarar verir.
Beyaz et
Tercihen köy tavuğu ve diğer
özgür dolaşan kümes hayvanları (kırmızı renktedirler) yenilmelidir. Çiftlik tavuğu gün yüzü görmez;
çeşitli hormonlarla hızlı büyütülür ve yediği yem doğal değildir (açık
renktedirler); toksin içerir; tadı kötüdür. Çiftlik tavuklarının avantajları
ucuz olması ve çabuk pişmesidir.
Balık
·
Ağır metal
zehirlenmesi riskini azaltmak için küçük balıklar tercih edilmelidir. Balık
kılçıkları yenmemelidir. Buğulama yapılmadan önce kılçıklar ayıklanmalıdır.
·
Balık çiftliği
balıkları ilaçla ve suni yemlerle beslenmeleri, tatlarının kötü olması ve
çevreyi kirletmeleri bakımlarından sakıncalıdırlar.
·
Midye, istakoz,
karides gibi deniz ürünleridaha fazla toksin içermesi nedeniyle mümkünse
hiç yenilmemelidir.
·
Yüksek klorofil
içerdiği için ağır metalleri bağlayan deniz börülcesi ve deniz
yosunları (kolerella veya spirullina) serbesttir.
Sakatatlar
·
Sakatatlar hayvani
gıdaların en değerli bölümleridir.
·
Fakat veteriner
gözetiminde kesilmiş hayvanların sakatatı yenmelidir.
YUMURTA
En kaliteli protein
kaynağıdır. Köy yumurtası yenmelidir. (Özgür dolaşan tavuklar!). Günde 1-4 adet
yenilebilir. Tercih sırasına göre;
1. Çiğ (enfeksiyon olmadığından
eminseniz! (kabuğu sağlam, pis kokmuyor ve suya konduğunda yüzmüyorsa yumurta
çok büyük bir olasılıkla temizdir),
2. Rafadan,
3. Lop,
4. Kızartma (mümkünse yenmemeli,
yenilecekse, zeytinyağında ya da tereyağında yapılmalı ve önce akı pişirilmeli,
sarısı ayrıca çiğ olarak eklenmeli)
Yumurtanın yararları
•
Görmede azlığına
yol açan maküler dejenerasyonu azaltır (lutein)
•
Kolesterolü
düşürür(kolin)
•
Amino asitlerden
zengindir.
•
Bellek ve öğrenme
kapasitesini artırır (kolin)
•
Asetilkolini
artırır
•
Yumurta sarısı
kalsiyumdan ve karotenoidlerden zengindir
•
Çinko içeriği
yüksektir
•
Magnezyum içeriği
yüksek (migren, fibromiyalji vb.)
•
Antioksidan ve
antienflamatuvardır.
•
Omega-3’ten
zengindir (Özgür dolaşan tavuklar!)
•
A, D, E, K
vitaminleri, demir, selenyum, riboflavin ve niasinden zengindir.
SEBZELER VE YEŞİL
YAPRAKLILAR
•
Daha çok çiğ
tüketilmelidir (salata tarzında).
•
Koyu yeşil
yapraklılar K vitamini, kalsiyum ve magnezyumdan zengindir (kemik erimesinin
önlenmesi!) ve ayrıca omega-3 yağ asidi içerir.
•
Doğal yetiştikleri
için yabani otlar (ebegümeci, kuzukulağı, ısırgan otu, semizotu, labada vb)
mükemmeldir.
•
Semiz otu sebzeler
içinde en önemli omega-3 kaynağıdır.
•
Havuç ve patlıcan
da şeker içeriği yüksek olduğu için aşırı tüketilmemelidir.
•
İdrar okzalat
düzeyi yüksek olanlar okzalattan zengin gıdaları daha az tüketmelidirler (Bak
ek 2)
•
Ispanak, kırmızı
turp, kırmızı lahana betain açısından zengindir; konuşmaya yardımcı olabilir.
•
Sebzeler ne kadar
yeşilse o kadar klorofil içerir ve o kadar çok ağır metal ve toksin
temizler.
•
Her mevsimin
sebzesi zamanında yenmelidir.
•
Brokoli, karnabahar, beyaz lahana, kırmızı lahana ve kara lahana gibi kükürtten
zengin sebzeleri yiyerek ağır metal ve diğer toksinlerin temizlenmesine yardımcı
olabilirsiniz.
•
Patates kızartması kesinlikle yenmemelidir. Sebze
yemeklerinin içine az miktarda patates
konulabilir (yüksek şeker içeriği).
SARIMSAK-SOĞAN
·
Sarımsak:
Hücreleri paslanmaktan koruyan (antioksidan) en önemli yiyeceklerden biridir.
·
Her gün en az iki
diş yenilmelidir. Sarımsağı ezin (yutmayın) ve en geç 1 saat içinde tüketin.
·
Sarımsak
haplarının kokusu yoktur, fakat doğal şekli kadar faydalı değildir.
·
Kükürtlü
bileşikler içerdiği için aynı zamanda ağır metal boşaltımına da yardımcı
oluyor. Kükürtlü amino asitler otistiklerde genellikle düşük olmaktadır.
·
Soğan da
yüksek kükürt içeriği ile en az sarımsak kadar değerlidir. Her ikisinden de bol
miktarda yenmelidir.
·
Fakat kükürt
içeriği yüksek sebzeler, bağırsak mantarı olan otistiklerde mantar üremesini
artırdığı için huzursuzluk ve saldırganlığa neden olabilir.
MEYVELER
•
Kayısı, üzüm, muz, gibi şeker içeriği yüksek meyveler
sınırlı yenmelidir.
•
Az şekerli
meyveler (kivi, yaban mersini vb) daha çok yenilebilir (tazesi tercih
edilmeli).
•
Elma, üzüm ve
çilek gibi fenol içeren meyveler fazla tüketilmemelidir.
•
Meyve kurularının
aşırı şeker içerdiklerinden mümkünse yenmemelidir. Ama yenilecekse küflü
olmamasına dikkat edilmelidir.
ZEYTİN
Son derece sağlıklıdır. Fazla tuzlu ise tuzu çıkartıl-malıdır.
Daha çok yeşil zeytin tercih edilmelidir.
BAKLAGİLLER
·
Sindirimi bozucu
etkilerinden dolayı nohut, fasulye, mercimek, bezelye, börülce vb. gibi
baklagiller haftada 2-3 kereden fazla yenmemelidir.
·
Baklagiller 8
saatte bir suyu değiştirilmek üzere 48 saat suda bekletilmeli ve ağır
ateşte (mümkünse güveçte) ya da düdüklü
tencerede pişirilmelidir.
Soya
·
Söylendiği gibi
sağlıklı bir yiyecek değildir.
·
Protein
sindirimini ve bağırsaktan kalsiyum, demir ve çinko emilimini azaltır
(fitatlar).
·
Tiroid hormonu
sentezini bozar.
·
Erken ergenlik
belirtileri, otizm, kısırlık ve adet düzensizliklerine yol açabilir. Diğer
zararlar;
·
D vitamini
eksikliği
·
Osteoporoz
·
Hazımsızlık
·
Bağışıklık
yetersizliği
·
Bunama
·
Kanser
·
Kalp kası
hastalığı
•
Soyanın Çin ve
Japonya gibi yüksek nüfuslu Uzak doğu ülkelerinin, en fazla tercih ettiği gıda
olduğu ve onların yaşam sürelerini uzattığı iddiaları çok eksik ve yanlıştır.
•
Soyanın total
kalori içindeki payı genellikle %5’i geçmez. Ayrıca Uzak Doğulular soyanın fermente
ürünlerini (miso, soya salçası, natto, tempehvb) yerler. Soyanın
fermantasyonu soyanın birçok olumsuz etkisini giderebilmektedir.
•
Ama piyasada
satılan ve yüzlerce yiyeceğin içinde bulunan soyanın (tofu , soya sütü, soya
yoğurdu, soya dondurması, soya proteininden yapılmış salam, sosis gibi et
çeşitleri) çoğu fermente değildir. Paketinin üzerinde açıkça yazmamasına karşın
birçok hazır gıdanın içerisinde giydirilmiş olarak soya bulunmaktadır.
•
Başta hamileler,
çocuklar ve kanserliler olmak üzere herkes soya preparatlarından uzak
tutulmalıdırlar. Soya çok az yenilmeli, yenilecekse az miktarda fermente soya
ürünü ya da soya filizi yenilmeli.
KABUKLU KURUYEMİŞLER
•
Ceviz, fındık,
fıstık, ayçiçeği, kabak çekirdeği, badem vb. kuruyemişler yenilebilir.
•
Lif ve
minerallerden zengindir.
•
Ceviz omega-3 de
içerir.
•
Günde 1-2 avuç
kuru yemiş (50-100 gram kadar) oldukça yararlı.
•
Kuruyemişler aşırı
yenilmedikçe şişmanlatmaz.
·
Çiğ ve fazla tuzlu
olamayanı tercih edilmeli.
YAĞLAR
·
Yağ kısıtlaması
vücut için zararlıdır. Mükemmel bir gıda olan anne sütünün kalorisinin
%55’inden fazlası yağlardan gelir. Bu yağların büyük bölümünü doymuş yağlar ve
kolesterol oluşturur. Sanılanın aksine yağı az, dolayısıyla şekeri fazla
yiyecekler insanları daha çok acıktırır ve daha çok şişmanlatır!
Margarin
·
Kimyasal bir ürün
olup insan vücudunu yozlaştırır (içerdikleri trans yağ asitleri
dejeneratiftir).
·
Son yıllarda bazı
margarinlerde trans yağlar çıkartılmıştır. Onun yerine interesterifikasyon
denilen ve yine zararlı olan bir yöntem kullanılmaya başlanmıştır.
Margarinlerin kolesterol içermemeleri bir üstünlük değil zaaftır. Zaten
bitkisel kaynaklı yağların hiçbiri kolesterol içermez. Kesinlikle yasaktır!
Tohumlu sıvı yağlar
·
Ay çiçek yağı,
pamuk yağı, mısırözü yağı, soya omega-6’dan zengin çoklu doymamış yağ
asitleridir. Omega-6/omega-3 dengesini,
omega-6 lehine bozuyor. Sıcak presten çıkan bu yağlar, dokuları yıpratıcı
(dejeneratif) trans yağlar özellikleri de var. Kullanılmamalı ya da çok az
kullanılmalı.
·
Kanola ve fındık
yağı yapı olarak zeytinyağına benzerler fakat sıcak preslenmiş yağlar (trans
yağlar) olduğu için zararlıdır.
Zeytinyağı
·
Halis sızma
olanlar tercih edilmeli (soğukta donar).
·
Salatalarda ve
zeytinyağlı yemeklerde kullanılmalıdır. Bütün yemekleri zeytin yağla yapmak
doğru değildir.
·
Riviera sıcak preslenmiş zeytinyağı olduğu için tercih
edilmemelidir.
Hayvani yağlar (doymuş
yağlar)
·
Sıcağa en
dayanıklı yağlardır. Trans yağ asitleri oranları düşüktür. Sıcak yemeklerde
tercih edilmelidir.
·
Tereyağı:
Mükemmeldir. Mümkünse özgür otlayan hayvanların yağı(köy tereyağı)
yenilmelidir.
·
Tereyağının
piyasada sahtesi çoktur (margarin üzerine giydirilmiş). Sahtesi dışarıda
bırakıldığında geç erir, bıçakta fazla leke bırakır.
Tereyağının yararları
•
En iyi A
vitamini kaynağıdır.
•
Yüksek oranda antioksidan
(kolesterol, A vitamini, E vitamini ve selenyum) içerir.
•
Konjügelinolenik
asitten (CLA)zengin olup,
antienflamatuvar, antialerjik, antikansorejenik ve şişmanlamayı azaltıcı
etkileri vardır.
•
İyi bir iyot
kaynağıdır.
•
Diş çürükleri ve osteoporoz riskini azaltır.
•
Lesitinden zengindir.
Urfa yağı
Tereyağı gibi yararlıdır.
Kuyruk ve iç yağı
Tereyağı gibi yararlıdır.
Hindistan cevizi yağı
Ülkemizde fazla bulunmaz ama
faydalı bir yağdır.
BALIKYAĞI
·
Hayat iksiri! Büyük ölçüde omega-3 yağ asidi içeriyor.
·
Bebeğinden,
hamilesinden, gencine ve yaşlısına kadar herkes kullanmalıdır.
·
Aktif madde (EPA+DEHA) olarak günde yaklaşık 1000mg kadar kullanılmalıdır. Müzmin depresyon, kalp ve romatizma
hastalıklarında ve otizmde bu miktar hastanın kilosuna bağlı olarak hekim
kontrolünde 3000-4000mg’a kadar çıkartılabilir.
·
Balıkyağı
şişmanlatmaz. Kolesterol ve trigliserit gibi yağları düşürür.
·
Balıkyağı yaz-kış
kullanılabilir.
KIZARTMALAR
•Vücut
hücrelerini paslandırdığı için zararlıdırlar.
•İllaki
yenilecekse tereyağı veya zeytinyağı ile yapılmalıdır.
•Kızartmaların
zararlı etkilerini azaltmak istiyorsanız yanında sarımsaklı yoğurt ve
yeşillik yiyin.
ÇAY
·
Bütün çay
çeşitleri çok yararlıdır. Şekersiz içilmelidir.
·
5-10 dakika demlendikten
sonra hemen içilmelidir. Daha fazla beklerse antioksidan değeri azalır.
·
Makine çayları
içilmemeli. Sarkıtma çay tercih edilmemelidir.
Siyah Çay-Yeşil çay
•
Yeşil çayda bol
miktarda kateşinler adı verilen flavonoidler bulunur.
•
Siyah çay yeşil çayın
harmanlanması ile elde edilir.
•
Yeşil çay (kateşinler) ile siyah çayın (teaflavinler)
antioksidan kapasitesi arasında bir fark bulunamamıştır.
Kahve
•
Kahve-nestkahve-kapuçino:
Arada bir içilebilir
•
Türk kahvesi:
Günde 1-3 fincan içilebilir.
TURŞU
En önemli probiyotik
kaynaklarından biri turşulardır. Mesela lahanayı ele alalım, bu sebzeyi ancak
2-3 ay taze bir şekilde yiyebilirsiniz. Ama lahanayı turşu yaparsanız bütün bir
yıl boyunca yiyebilirsiniz. Üstelik lahana turşusu taze lahanadan çok daha besleyici
bir gıdadır. Örneğin probiyotiklerden vitaminlerden ve sindirici enzimlerden
son derece zengindirler. Bir porsiyon turşudan 10 trilyon probiyotik
alabilirsiniz. Halbuki en güçlü probiyotik preparatı bile nadiren 10 milyar
koloniden fazlasını içerir. Sindirim enzimleri sindirime yardımcı olurken
birçok toksinin de nötralize edilmesini sağlarlar. Betainden (DMG) zengin
olduğu için pancar turşusu özellikle otistikler için çok faydalıdır. Turşunun
aşırı tuzlu olmamasına dikkat edin.
SİRKE
·
Sirke (özellikle
halis üzüm sirkesi ve biraz pahalı olan balzamik sirke), nar ekşisi, şalgam
suyu ve meyan kökü suyu çok yararlıdır. Mantar efeksiyonu olanlara sirke
verilmelidir.
TUZ
·
Böbreklerimizin
günlük tuz süzme kapasitesi cinsiyete, yaşa ve kişinin yapısal özelliklerine
göre 5 gr ile 7 gr arasındadır. Fazla su tüketenlerde ve kristalize tuz
tüketenlerde kapasite daha yüksek olabiliyor.
·
Tuz kısıtlamasının
tansiyon düşürücü etkisi ihmal edilecek kadar azdır.
·
Yaygın kanının
aksine yapılan çalışmalarda tuz kısıtlaması yapılan hastaların, yapılmayanlara
oranla daha fazla enfarktüs geçirdikleri, diyabet oldukları ve yaşam
sürelerinin kısa olduğu gösterilmiştir.
·
Tuz eksikliği
iştahsızlık, konsantrasyon azlığı, dikkat eksikliği, yorgunluk, baş ağrısı,
uyku bozuklukları, tükenmişlik hissi, ağız tadının bozulması ve susuzluk hissi
gibi belirtilere de yol açabilir. Birçok insanda bu belirtiler olabiliyor, ama
bunlar nadiren tuz eksikliğine bağlanıyor.
·
Rafine tuzların %97.5’i
sodyum klorür; geri kalan %2.5’inde iyot ve nem soğurucu kimyasallar var.
Bu kimyasallar tuzun serpilmesini kolaylaştırıyorlar, yani akıcılığını
artırıyorlar. Başlıca nem soğurucular kalsiyum karbonat, magnezyum karbonat ve
Alzheimer hastalığına da yol açtığı söylenen alüminyum hidroksittir.
·
Doğal kaya tuzunun
%84’ü sodyum klorür; geri kalan %16’lık bölümünü lityum, fosfor, selenyum,
magnezyum, kalsiyum, vanadyum gibi doğal mineraller oluşuyor. Doğada bulunan 94 elementten soy gazlar hariç
tüm elementler (84 element) doğal tuz kristalinde mevcut. İnsan bedeni de tuz
gibi 84 elementten oluşmaktadır. Yani doğal tuz mineral ihtiyaçlarımızın
tamamını sağlıyor. İşin kötü yanı doğal tuz dışında bazı doğal mineralleri
alacağımız doğru dürüst bir kaynak yoktur.
·
İşlenmiş
gıdalara neden tuz konuyor?
Buzdolabının
olmadığı devirlerde yiyecekleri kokuşmadan saklamanın başlıca yolu tuzlama idi.
Çünkü tuz kokuşma yapan bakterilerin yaşamasına izin vermiyor. Günümüzde soğuk
hava depoları ve kimyasal koruyucularla bu ihtiyaç büyük ölçüde ortadan
kalkmıştır. Ama yine de paketlenmiş gıdalara çok miktarda tuz konuluyor. Çünkü tuzun gıdaların raf ömrünü
artırması dışında başka özellikleri de var. Çünkü tuz olmazsa doğal yapısı
değiştirilmiş o tatsız yiyecekleri kimse yemiyecektir. Tuz bunlara tat katmanın
en ucuz yolu. Tuz ayrıca iyi bir stabilizatördür. Paketlenmiş gıdaların
içindeki unsurların bir arada durmasını, dağılmamasını sağlıyor.
·
Raf ömrü
artırılmış yiyeceklerin içinde sadece sodyum klorür yok, başka sodyum
bileşikleri de var; monosodyumglutamat, sodyum bikarbonat (yemek sodası),
sodyum nitrat ve sodyum sakarin gibi. Bu durum farkında olmadan tükettiğimiz
tuzun aşırı miktarlara (20 grama kadar) çıkmasına neden oluyor. Bu sodyum
bileşiklerinin tuz tadında olmaması nedeniyle tuzlu bir şey yediğinizi de anlamıyorsunuz.
Ayrıca bu katkıların çoğu sağlığımız için sakıncalı.
·
Rafine tuz yerine
işlenmemiş doğal tuzları kullanın (örneğin turşu kurduğunuz kaya tuzları, deniz
tuzu). Kaya tuzları yüz milyonlarca yıl önceki denizin tuzları olduğu için çok
daha az ağır metal ve toksin içerir. Himalaya tuzu da kaya tuzudur, pahalı
olması dışında bizim kaya tuzumuzdan bariz bir farkı yoktur.
·
Doğal tuzların
içinde iyot yoktur. Eğer bir iyot eksikliği bölgesinde değilseniz tiroid
eksikliği sorunu genellikle olmaz. Havadaki iyot bile size yeterlidir.
Tereyağının da iyi bir iyot kaynağı olduğu unutulmamalıdır. Zaten son yıllarda,
tuzlar iyotlanmaya başlandıktan sonra Hoshimototiroidit denilen tiroid
hastalığında –ki bu hastalık da tiroid eksikliğine neden oluyor- muazzam artış
olmuştur. Bu artışta iyotlu tuzların önemli bir rolünün olduğu düşünülmektedir.
Baharatlar
·
Baharatlar
içerdikleri vitamin, mineraller ve antioksidanlarla kronik hastalıkların
korunma ve tedavisinde oldukça yararlıdırlar. Aşağıdaki karışımlar bunlara örnektir.
Yoğurtlu baharat karışımı
Bir kâse kadar ev
yoğurdu içine aşağıdakileri koyarak tüketin
·
1 tatlı kaşığı zerdeçal tozu
·
1 tatlı kaşığı çekilmiş keten tohumu
·
1 çay kaşığı çekilmiş kara üzüm çekirdeği
·
1 çay kasığı çekilmiş ısırgan otu tohumu
·
1 çay kasığı zencefil
·
1 çay kasığı tarçın
·
1 çay kasığı çörek otu
·
1 çay kasığı polen
·
2 diş ezilmiş
sarımsak (isteğe bağlı)
Zeytinyağlı baharat
karışımı
·
1 kâse sızma zeytinyağı içine
·
1-2 çay kaşığı kırmızı pul biber
·
1-2 çay kaşığı kekik
·
1-2 çay kaşığı fesleğen kurusu
·
1-2 çay kaşığı nane kurusu
ŞEKERLER
·
Rafine
şekerler(çay şekeri, früktoz) ve bunlarla yapılan yiyecekler (reçel,
pasta, bisküviler, gofretler, baklava, revani, kadayıf vb) yasaktır. Kendi
şekeri ile yapılan köy pekmezleri ve Maraş usulü az şekerli dondurmalar
az miktarda yenilebilir.
BAL, PEKMEZ
•
Bal halis ise şifa
verir. Polen ve arı sütü de son derece faydalıdır. Günde bir iki çay kaşığı
yenilebilir.
•
Alelade ballar,
her çeşit reçel ve pekmez aşırı şeker içerdiğinden yenilmemelidir.
•
Piyasadaki yarısından
fazlası doğal değildir.
•
Pekmez kendi
şekeri ile yapılmış olsa da fazla tüketilmemelidir.
ÇİKOLATA
·
Haftada bir iki
kere orta boy, sütsüz ve kakao oranı yüksek (bitter) ve kaliteli
çikolata yenilebilir. Sütlü çikolataların (kahverengi) şeker içeriği çok
yüksektir.
·
Çikolata
kadınlarda adet öncesi dönemde görülen depresyonu azaltır (en iyi magnezyum
kaynağı).
MEŞRUBAT
·
Her türlüsü
yasaktır. Evde yapılan taze meyve suyu (posası ile birlikte) içilebilir. Ama
yine de meyveyi bütün olarak lifleri ile birlikte yemek çok daha iyidir.
·
Meşrubat olarak
ayran, kefir, boza, şalgam suyu veya meyan kökü suyu içebilirsiniz.
Enerji içecekleri
·
İçerdikleri temel
maddeler şeker ve kafeindir. Başlangıçta reaksiyon hızını biraz artırırsa da
daha sonra bu fark da ortadan kalkar.
·
Şeker içeriğinin
yüksek olması uzun vadede insülin direnci ve buna bağlı hastalıkları artırır.
Bu arada enerjinizi azalmasına yol açar. Enerjisini artırmak isteyen çocuk
uyuşturucu da kullanabilir.
·
Enerji
içeceklerini içmeden önce enerjinizin niçin azaldığını araştırın!!!
TATLANDIRICILAR
·
Tatlandırıcılar ve
bunlarla yapılmış diyet ürünleri yenilmemelidir.
·
Aspartam(Canderel
®, Sanpa®, Aspartil®, Diyet-Tat®, Nutra-tat®
·
Ayrıca diyet
kola, şekersiz sakız, birçok diyet
yiyecek içinde bulunur)
Aspartamın formülü
• Aspartik asit (%40)
• Fenilalanin (%50)
• Metil alkol(=ispirto) (%10): Kanserojen formole dönüşür
ASPARTAM’IN ZARARLARI
Baş
ağrısı
Unutkanlık
Eklem
ağrısı
Bulantı
Uyuşukluk
Kas
spazmları
Şişmanlık(!!!)
Döküntü
Migren
Depresyon
Yorgunluk
Huzursuzluk
Görme
kaybı
|
İşitme
kaybı
Çarpıntı
Soluk
zorluğu
Korku
atakları
Ağzı
dolanma
Tat
Kaybı
Tinnitus
Baş
dönmesi
Parkinson
Mültipl
skleroz
Kanser
Sara
Uykusuzluk
|
Aspartam içeren maddeler
Canderel®, Sanpa®, Aspartil®,
Diyet-Tat®, Nutra-tat®.
‘Layt’ kolalar ve diğer diyet ürünleri, bazı
şekersiz sakızlar, birçok ilacın içinde tatlandırıcı olarak…
Tatlandırıcılar kalori
içermemelerine rağmen insülin salgısını artırarak şişmanlamaya neden
olmaktadır!!!
SU
·
Günde 6-8 büyük
bardak su için. Suyu birden bire değil yudum yudum için.
·
Bir insanın
susuzluk hissi ile su ihtiyacını ayarlayabileceği düşüncesi, çocukluk çağı için
doğru olsa da diğer yaşlar için geçerli değildir. Susuzluk hisleri önemli
ölçüde köreldiği için yaşlıların farkına varmadan susuz kalma tehlikeleri
büyüktür. Mide ülseri, reflü, başağrısı, astım, alerji, hipertansiyon ve
kabızlık gibi hastalıkların oluşumunda gizli su kaybının önemli bir rolü
vardır.
·
Meyve suyu,
meşrubat, gazoz, bira gibi, şekerli çay gibi sıvılar yoğun karbohidrat
içerikleri nedeni ile su ihtiyacını artırırlar.
·
Şekersiz çay ve
kısmen de ayran, kefir gibi fermente içecekler, sıvı ihtiyacını artırmadığı
gibi, sıvı ihtiyacınızı da karşılar.
·
İdrarınız koyu ise
yeteri kadar su içmiyorsunuz demektir. İçtiğiniz su aşırı soğuk olmasın.
·
Suyun pH’sının
alkali olması gerekir (tercihan pH:7.5-8.5 arası).
·
Yemekle
birlikte su içmeyin, çünkü bu su sindirim sıvılarını seyrelterek etkilerini
azaltır. Yemekten yarım saat önce veya sonra su içebilirsiniz. Uykudan önce bir
ya da iki bardak su içilmelidir.
·
İlk seçenek
çeşitli minerallerden zengin olan doğal kaynak sularıdır. Ama sudan emin
değilseniz;
·
İstanbul’daysanız
kirli depodan geçmemiş ve dinlendirilmiş (klor nedeni ile) şebeke suyu içiniz.
Çünkü her ay en az 30 parametresi (arsenik dahil) bakılıyor.
·
Suyun ağzının açık
kalmasıyla 1 saat içinde klorun büyük bir kısmı uçar. Su tercihan küpte dinlendirilmelidir.
·
Bu suyu kullanmak
istemiyorsanız, suyunuzu filtreden geçirin. Fakat bu işlem faydalı minerallerin
kaybına da sebep olabileceği için tuz olarak minerallerden zengin kaya tuzu
kullanın.
·
Maden suları (sodası değil!) minerallerden zengindir ve
son derce faydalıdır. Bazı böbrek
hastaları dışında istenildiği kadar içilebilir. Birçok Avrupa ülkesinde
insanlar normal sudan çok maden suyu içerler.
Marka
|
pH
|
Munzur
Kardelen Mineralli
Niksar
Saka
Nestle
Pınar
Aytaç Doğal Mineralli Su
Kardelen
Hayat Sakarya
Dia Doğal Kaynak Suyu
Erikli
Abant
Buzdağı
Sırmakeş
Pınar Madran
Koru
Nestle
Özkaynak
Sırma
Sultan
Taşdelen
Hamidiye
Dağdelen
Kolalar
|
8.45
8.30
8.30
8.10
8.10
8.00
8.00
8.00
7.80
7,75
7.57
7,47
7.40
7.15
6.90
6.88
6.80
6.65
6.60
6.60
6.60
6.60
6.24
3.40
|
PİŞİRME ŞEKLİ
·
Yemekler kendi
suyunda ağır ağır pişirilmeli; geleneksel yöntemler (buğulama, buharda pişirme)
yanında turbo fırınlar da kullanılabilir. Böylece besin öğeleri fazla zarar
görmezler.
·
Hızlı pişirme
yöntemleri (mikrodalga gibi) besin kayıplarına yol açar; ayrıca kanserojen
olabilirler.
·
Dondurulmuş
yiyecekleri fazla tüketmeyin.
·
Konserve
yiyecekleri ise mümkünse hiç yemeyin (ev konserveleri hariç).
PİŞİRME KAPLARI
·
Daha çok toprak
(güveç), cam ya da bakır kapları tercih edin.
·
Emaye ve çelik
tencere daha sonraki tercihlerdir.
·
Teflon ve
alüminyum kesinlikle kullanılmamalıdır.
·
Plastik ve streç
folyo içerisindeki ürünleri asla mikrodalga ile ısıtmayınız.
DİŞ
TEMİZLİĞİ
·
Her yemekten
sonra, mümkün değilse yatmadan önce dişinizi 2-3 dakika fırçalayınız ve macunu
yutmayınız.
·
Diş temizliğinde
önemli olan mekanik etkidir (fırçalama)
macunu bir faydası yoktur, toksik maddeler de içerebilir.
·
Çocuklarda
yutmayacaklarından emin oluncaya kadar florlu diş macunu kullanmayınız.
·
Sodyum florürtoksik olduğu için çocuklara flor tableti takviye
etmeyin.
·
Yiyecek ve
içeceklerdeki flor (kalsiyum florür) doğal olup, toksik değildir.
·
Florun diş
çürüklerini azaltmadığını gösteren çok sayıda araştırma vardır.
·
Misvak:
Salvadorapersika (Erak ağacı) kokusu güzel, meyvesi yenen bir bitkidir. Eski
asırlardan beri insanlar tarafından kullanılan bu fırça, macunu içinde olan bir
fırçadır. Aldığınız misvağı uç kısmından itibaren 2-3 santim suda kalacak
şekilde suyun içinde 2.5-3 saat bekleterek ucunu yumuşatın. Dış kabuğu soyunuz.
Misvağın ucunu açmak için ucuna temiz bir poşet takın ve kerpeten ile sıkın
açılmaya başlayacaktır. Fakat aynı yerden fazla sıkmayın telleri
kopartabilirsiniz.
·
Diş çürüklerinin
en önemli nedeninin unlu ve şekerli gıdalar olduğunu unutmayın.
·
Yarı sert ve sert
gıdaları yemenin çocuklardaki diş gelişimini olumlu yönde etkilediğini ve sıvı
gıdaların ise sağlam diş gelişimini önlediğini unutmayın.
Hareket
·
Günde en az yarım
saat zaman zaman hızlanarak yürüyüş yapılmalı ya da yavaş koşulmalı ve
merdivenler çift çift çıkılmalı. Monoton hareketlerden kaçınılmalıdır.
·
Günde en az 3-5
dakika kültür -fizik hareketleri yapılmalıdır (özellikle bel ve boyun kaslarını
çalıştırın).
·
Yorgun düşüren
hareketlerden kaçınılmalıdır. Egzersiz ağırlığı tedricen artırılmalıdır.
·
Hedefinizi iyi
seçin. Birkaç dakikada olsa her gün yapabileceğiniz egzersizleri yapın.
·
Hava
kirliliği olan yerlerden mümkün olduğunca uzaklaşın.
·
Derin
temiz hava soluyarak
hücrelerinizdeki oksijeni artırarak onları gençleştirin.
Güneşlenme
·
Güneşli havalarda
en az yarım saat (gözlüksüz olarak) güneşe maruz kalınmalı (11.00-13.00
arası).
·
Güneş ışınları
daha rahat uyumanızı sağlar, depresyonu azaltır ve D vitamini sentezini
artırır.
·
D vitamini kemik
hastalıklarına, romatizmal hastalıklara, kansere (deri kanseri dahil!) ve
çeşitli müzmin hastalıklara karşı koruyucudur.
·
Yazın mayo ile
güneşlenirken başlangıçta güneşte fazla kalmayın.
·
Dengeli şekilde
yanın, haşlanmayın!
Uyku
•
Mümkünse 22.00’den
önce yatın. Ayağınızı sıcak, başınızı serin tutun.
•
5 saatten az 10
saatten fazla uyumayın.
•
Yeterli süre
uyumanıza rağmen yorgun kalkıyorsanız nedenini araştırın.
•
Uykudan 1-2 saat
önce televizyon izlemeyi bırakın.
•
Taş devri diyetini
uyguladıktan en çok bir-iki hafta sonra yorgunluğunuz ortadan kalkar. Kendinizi
gençleşmiş hissedersiniz ve daha erken uyanırsınız.
ÖZELLİKLE
ÖNERİLEN BESİNLER (ANTİOKSIDANLAR)
Mercimek,
kuru fasulye, nohut, taze fasulye, bezelye vb.
·
Ceviz, fındık,
fıstık, badem vb. sert kabuklu meyveler
·
Turunçgiller,
kayısı, karadut, kızılcık, kiraz, vişne, kuş üzümü, kırmızı ve kara üzüm, diğer
meyveler
·
Lahanalar,
karnabahar, ıspanak, pazı, turp ve pancar yaprakları, şalgam, hardal yaprağı,
nane, maydanoz vb. yabani yenebilen otlar
·
Sarımsak, soğan,
pırasa
Selenyum kaynakları
·
Kabuklu kuru
yemişler
·
Et
·
Yumurta
·
Karaciğer
AĞIR
METALLER-OTİZM
Yaşam boyunca pek çok
kaynaktan ağır metal ve toksinlerin alınması söz konusudur ve sanayileştikçe de
bu kaynakların sayısı artmıştır. Bu metal ve toksinlerin vücuttan uzaklaştıran
mekanizma genetik olarak belirlenir ve kişiden kişiye değişir.Bu mekanizma nüfusun
%65’inde iyi çalışır; %32’sinde yavaş çalışır; %2.5’sinde ise çok yavaş
çalışır.
Doğuştan gelen bir sorunu
olmayan çocuklar bunları vücutlarından büyük ölçüde atabildikleri için fazla
etkilenmemektedirler. Bu sistemin aksaması otizme yatkın olarak doğan
çocukların (nüfusun %2.5’si) beyin, karaciğer, böbrekler, bağırsaklar, kemik
iliği ve kaslar gibi organ ve dokularında zehirleyici etkilere sahip cıva,
kurşun, arsenik vb. ağır metallerin birikmesine yol açmaktadır.
Tehlikeyi azaltmak için bazıları
aşağıda belirtilen ağır metallerden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır.
Cıva
kaynakları
•
Egzoz gazları ve
kirli hava
•
Böcek ilaçları
•
Amalgam diş
dolguları
•
İçme suları
•
Keçe
•
Kulak ve burun
damlaları
•
Bazı aşılar (grip)
•
Kan grubu
uyuşmazlığını önleyen ilaçlar
•
Kontakt lens
solüsyonları
•
Çamaşır
yumuşatıcıları
•
Deniz ürünleri
•
Talk pudrası
•
Kosmetikler
(maskara)
•
Ahşap koruyucuları
•
Yer cilaları ve
parlatıcıları
•
Piller
•
Cıvalı idrar
söktürücüleri
•
Elektrikli aletler
•
Patlayıcılar
•
Fluoresan lambalar
•
Boyalar
•
Tarım ilaçları
•
Petrol ürünleri
•
Musluk suyu
Alüminyum kaynakları
• Pişirme kapları
• Folyolar
• İçme suları
• Antiasitler (mide ilaçları)
• Aşılar (Pnömokok, Hepatit A, HPV)
• Deodoranlar
• Tamponluaspirin
• Gıda katkıları
• Rujlar
• Konserve edilmiş asidik yiyecekler
• Bazı ishal ilaçları
• Bazı hemoroit ilaçları
• İşlenmiş bazı peynirler
Kurşun kaynakları
• Motorlu araçların yaydığı egzoz gazları
• Kurşun borularla evimize ulaştırılan sular
• Kalıcı rujlar
• Vinil okul çantaları
• Ders araçları,
• Duvar boyaları
• Tekstil boyaları
• Oyuncaklar
• İçme suları
• Dökum demir
• Kirli hava
• Porselen veya çelikten yapılmış banyo küvetleri
• Piller
• Konserve gıdalar
• Kimyasal gübreler
• Toz
• Endüstriyel bölgelerde yetişmiş gıdalar
• Saç boyaları
• Kurşunlu cam
• Böcek öldürücüler
• Sigara dumanı
Arsenik kaynakları
·
Kirli hava
·
İçme suyu
·
Balıklar
·
Böcek öldürücüler
·
Tarım ilaçları
·
Endüstiriyel et
ürünleri
·
İşlenmiş bazı
metaller
·
Deniz ürünleri
·
Özel cam ürünleri
·
Tahta koruyucuları
Kadmiyum
kaynakları
·
Sigara dumanı
·
Kirli hava
·
Kadmiyumlu
topraklarda yetişen bazı meyve ve sebzeler
·
Böbrek, karaciğer,
tavuk gibi et ürünleri
·
Böcek öldürücüler
·
Karayollarındaki
tozlar
·
Nikel-kadmiyumlu
piller
·
Boyalar
·
Fosfatlı gübreler
Nikel kaynakları
·
Elektrik düğmeleri
·
Aydınlatma
gereçleri
·
Seramik
·
Kakao
·
Soğuk saç perması
·
Yemek pişirme
kapları
·
Kozmetik ürünler
·
Metal paralar
·
Diş malzemeleri
·
Bazı çikolatalar
·
Margarinler
·
Endüstriyel
alanların
yakınında üretilmiş gıda ürünleri
·
Saç spreyleri
·
Endüstriyel
atıklar
·
Süs eşyaları
·
Metal rafinerileri
·
Metal eşyalar
·
Nikel-kadmiyum
piller
·
Ortodonti
malzemeleri
·
Şampuanlar
·
Musluk suyu
·
Fermuarlar
·
Sigara dumanı
Ağır metalin vücuttan uzaklaştırılması
·
Glütensiz-kazeinsiz-sütsüz
diyet
·
Yararlı bağırsak
mikropları (kefir, ekşiyen yoğurt, turşu vb)
·
C vitamini
·
Çinko
·
Glütatyon
düzeyinin yükseltilmesi (metilB12, foli(ni)k asit, trimetilglisin, n-asetilsistein,
glütatyon, selenyum)
·
Soğansı yiyecekler
(sarımsak, soğan, pırasa vb) içerdiği kükürt ile ağır metalleri uzaklaştırır.
·
Magnezyum sülfat
banyosu
Klorofilden zengin yiyecekler (Klorella, NDF,
spirullina, mavi-yeşil alg, buğday çimi, arpa çimi, deniz börülcesi)
ÇİMLENDİRME
Işık geçirmeyen, kapaklı, yayvan bir cam kap, yoksa plastik dondurma kutuları
kullanın. 1 avuç mercimeği (nohut, fasulye, ya da buğday da olabilir) kabın
içine koyun, üzerini örtecek kadar su koyun, karanlık bir yerde 1 gün tutun.
24 saat sonra suyu süzüp taze su koyun ve onu da süzün.
Bu işlem mercimeği çürümeden ıslak bir şekilde tutmanızı sağlayacaktır.
Her gün mercimeği yıkayıp suyunu süzün. Kabın kapağını
kapatırsanız mercimeklerin kurumasını önlersiniz. Birkaç günde mercimek
çimlenir. Bitkisi 1-2 cm büyüyünce yenebilir. Sıcak ve karanlık ortamda hızla
büyüdüğünden buzdolabında tutun.
Çimlenmiş bitkinin üzerine limon sıkıp veya salatalarınızda kullanabilirsiniz.
Epsom tuzu (magnezyum sülfat) banyosu
• Sülfatlar ağır metal temizliğine yardımcı olur,
bağışıklık sistemini güçlendirir.
• Otistik çocukların çoğunda hem magnezyum hem de
sülfatlar düşüktür.
• Magnezyum sülfat suya koyulduğunda magnezyum ve sülfata
ayrışır.
• Her iki molekülde deriden emilir. Sülfatın etkisi 7-8
saat kadar sürer.
• Magnezyum sülfat tozunu kaynar suda iyice eritin.
• Küvetin içine dayanılabilecek kadar sıcak su koyun ve
içine magnezyum sülfatlı suyu ilave edin.
• Başlangıçta yarım çay bardağı magnezyum sülfat tozu
kullanın ve daha sonra tolere ettikçe 1-2 çay bardağına kadar çıkın.
• 6 yaşın altında 1 bardak, üstünde 1.5-2 bardak kullanın
• Yan etkiler:
Huzursuzluk ve hiperaktivite olursa dozu azaltın. Banyo suyu yutulursa ishal
yapar.
• Küvet içinde en az 20 dakika kalınmalıdır.
• Banyodan sonra isterseniz durulanmayabilir ve
kurulanmayabilirsiniz.
• Magnezyum sülfat deride beyaz toz şeklinde kalır ve
etkisi devam eder.
• Önce haftada 1 kez banyo yapılır. Alıştıkça haftada 2-3
sefere çıkılabilir.
• Magnezyum sülfat kimya ve ecza depolarında kilo ile
satılır.
beslenmebulteni.com dan alıntı